Kho Cá Kiểu Mới

Chợ hôm nay có cá chim thật ngon ! Chị bán hàng quen luôn miệng chào mời " Lâu lắm rồi mới có cá chim to và tươi vậy , đem một con về chiên đi cưng " ( he he , già cỡ nào cũng được người lớn hơn gọi bằng cưng )

Rinh một con tầm nửa kg , dự là sẽ chưng tương , chiên sốt cà hoặc hấp với hành hương và nấm . Chợt nhớ đến bài " Lỡ Mê Món Cá Không Quần " kể về chàng trai và cô gái đi ăn cá cu hấp ở biển Cửa Đại . Chàng trai gọi đó là loài cá chẳng chịu mặc đồ khiến cô gái nguýt háy " Răng anh tào lao rứa " . Cá cu là loài cá nước lợ thơm ngon khó tả , nhỏ nhất nửa kg , nặng nhất khoảng 3, 5 kg . Thầy thuốc Nguyễn Phúc Ưng Viên bày cách chế biến cá như vị thuốc :

- Nấu cháo với mớ củ nén( hành tăm ) và chén hẹ sẻ vun ngọn có tác dụng trợ tiêu , ấm thận và giải độc cơ thể . Để củ nén phát huy công năng , nướng sơ nguyên củ trên lửa than đến khi cháy sém phần vỏ , rửa qua nước lạnh rồi đập dập với gia vị

-Kho lạt cá cu với nửa bó hành hương để nguyên cả bộ rễ , vài ba trái cà chua , chục cọng rau cần tàu cùng một hai trái ớt đỏ Quảng Nam

( Lược trích bài của tác giả Tấn Tới trang Cuộc Sống Muôn Màu , Du Lịch Và Ẩm Thực , Tuổi Trẻ Cuối Tuần ra ngày 24-8-2014)

Hồi nào đến giờ , hành hương tui đều cắt bỏ gốc rễ vì sợ dơ . Hôm nay áp dụng cách kho cá lạt như thầy thuốc bày :

Nhổ một bó hành hương nhà trồng rửa sạch , dùng tăm gỡ những cái gốc màu nâu đen , ngâm vào nước cho rễ được trắng , sau đó rửa lại một lần nữa 

Rau cần tàu không có nên thế vào rau cần tây ( sau này tra Google mới biết là một loại ) 

Cà Chua lúc nào cũng có sẵn trong tủ lạnh 

Cá cu được thay bằng cá chim

Hôm kỉa hôm kia mới ăn một tô Mì Quảng , dư được một trái ớt xanh ( tiếc là không có ớt đỏ )

Đập dập củ nén , bỏ qua công đoạn nướng bằng... bếp gaz 

Thêm ít nước mắm ngon , kho lửa nhỏ cho thấm , sau đó mới thêm nước 

Trước khi tắt bếp , rắc ít tiêu đen 

Kho xong mời cả nhà cùng thưởng thức , ngon và đặc biệt rất thơm , thành thuốc hay không tui hổng có biết vì thay đổi thành phần chính là con cá 

Nhổ một bụi hành tím

 Trời mưa nên vỏ tím bên ngoài bị úng , ngâm rửa củ hành , cạo sạch gốc rồi lại ngâm

 Nguyên liệu : hành nhà tui , cà chua Sài Gòn , củ nén ( hành tăm ) ở Quảng Trị , ớt Quảng Nam 

Thêm ít cọng cần tây 

Chế ít nước mắm ngon để kho lạt 

Kho lạt thường không nêm nước màu 

Viết xong cái bài ni đăng lên rồi đọc lại , tự nhiên thấy tui cũng tào lao dễ sợ !

Salad bông hồng với khoai tây chiên

Thành phần:

Nguyên liệu

- 200 g nấm tươi

- 2 củ hành tây cỡ vừa

- 0,5 lon  ngô ngọt đóng hộp

- 3 củ khoai tây 

- 1 gói lớn khoai tây chiên giòn

- Thịt gà phi lê xông khói

- 10-15 muỗng canh mayonnaise

- Dầu thực vật để chiên

- Muối và hạt tiêu đen vừa ăn

- Các loại thảo mộc để nấu nấm ( tùy sở thích )

 Thực hiện

Khoai tây rửa sạch , gọt vỏ cho vào thau nước muối pha loãng , rửa lại một lần nửa với nước lã . Sau đó đem hấp chín rồi tán nhuyễn 

Nấm rửa sach ,vắt ráo , cắt sợi đem nướng

Hành tây thái hạt lựu đem nướng .

Trộn hỗn hợp khoai tây , nấm ,hành tây .Thêm muối vừa ăn , thêm một chút hạt tiêu và rau xanh để tăng hương vị rồi bọc lại cho vào ngăn mát tủ lạnh

Đặt nấm trên cùng của các lớp làm mát của khoai tây nghiền . Thêm sốt mayonnaise .

Trải một lớp phi lê cắt hoặc xé thành miếng nhỏ. 

Thêm một lớp ngô đóng hộp ngọt ngào và một lớp khoai tây nghiền

Đặt "hoa hồng " vào chính giữa : Bắt đầu bằng những miếng khoai tây chiên nhỏ , bọc ở ngoài là những miếng khoai tây chiên lớn hơn , xếp thành lớp cho đến khi tạo thành một bông hoa

Bây giờ bạn có một món salad được thiết kế đẹp .

Có thể áp dụng tương tự cho các món salad khác nhưng giữ bông hoa hồng làm trang trí chính

Đậu Khuôn

Quê tui gọi là đậu khuôn ( chắc vì dùng khuôn để làm đậu ), quê bạn gọi là đậu hủ ( vì sao thì tui không biết )

Hổm rày trời nóng quá , mấy đứa nhỏ đòi uống sữa đậu nành thay nước . Sữa đậu nành để nguội cho vào tủ lạnh , uống nhạt không cần thêm đường . Sữa tự nấu thường đặc , một hủ sữa chúng chỉ uống hai phần ba , một phần ba còn lại bị chê xạp khó uống phải đổ bỏ thật lãng phí . Biết đậu khuôn ( còn gọi là đậu hủ ) được chế biến từ sữa đậu nành nên tui tận dụng phần sữa xạp để làm đậu . Sữa đậu nành kết tủa , lược, ép cho ra hết nước sẽ thu được đậu khuôn . Chất tạo kết tủa để làm đậu thường có vị chua như giấm hoặc nước đậu nành để chua . Có nơi tạo kết tủa bằng nước cốt muối . Nước cốt muối được bán ở cửa hàng hoặc tự làm bằng cách : Cho muối hột vào bao vải , cột bao lại rồi treo vào nơi thoáng mát , ở dưới dùng ly hay hủ để hứng nước muối nhểu xuống . Cách này thấy mệt quá ! Muối nào cũng là muối . Tui múc một muỗng muối hột cho vào nồi đun sôi với một ít nước cho đến khi muối tan , phải nói là muối dơ thiệt đa ! Tui đổ nước muối ra chén để lắng cặn , tráng lại cái nồi cho sạch . Sau đó , cho sữa đậu nành vào nồi đun với nước muối cho đến khi sôi rồi tắt bếp . 

Chuẩn bị một khăn mùng sạch lót sẵn trong hộp , cho sữa đậu nành đang lợn cợn vào , nước sẽ thoát ra ngoài , túm bốn góc khăn lại , dùng đôi đũa gạt bớt nước , đổ nước trong hộp ra nồi , đặt miếng đậu vào hộp ép tiếp cho ra bớt nước ,  sau đó định hình miếng đậu thành hình chữ nhật hay hình vuông tùy ý . . 

Đổ đậu vào hộp đã lót khăn 

Đậu hủ mới ra lò ( còn in dấu khăn )

Ép đậu cho ra bớt nước 

Đậu thành phẩm lép kẹp , rất dẻo và rất bùi 

Làm gì với miếng đậu này ? Để nguội cắt miếng vuông đem chiên với lửa vừa cho đến khi vàng rộm . Vị chỉ hơi măn mẳn , thơm và bùi hơn hẳn đậu mua .

Bì Chay

Một ngày trời không mưa không nắng , không đẹp cũng không xấu , khi đang online đọc được cách làm bì chay do bạn share từ nghệ sĩ Đại Nghĩa
Cách làm:
 " Mua miến về trụng với nước sôi cho mềm, vớt ra để ráo nước
Đậu hũ trắng xắt mỏng chiên lên rồi xắt sợi
Khoai tây cắt khoanh, chiên lên vừa chín rồi vớt ra xắt sợi
Nếu có củ sắn thì xắt sợi ra rồi xào sơ qua
Đậu hũ,.khoai tây ,củ sắn trước khi trộn với miến nhớ bóp cho ra bớt nước.
Sau đó bỏ tất cả vô trộn với miến. Cho chút dầu ăn hoặc mỡ hành cho không bị khô. Nêm chút muối, bột nêm, đường. Muốn dậy mùi thơm thì cho hành phi và tỏi vô.
Sau cùng bỏ thính vào trộn đều "
Tự tin vào trí nhớ dưới mức tuyệt vời , tui đọc qua mà không ghi lại nên khi offline để mua nguyên liệu , tui không mua khoai tây và miến , khi nhớ ra là đã ở nhà . May là có mua đậu hủ cùng bà con của nó là tàu hủ ky . Lục tủ lạnh còn nấm bào ngư , củ cải mặn cắt sợi nên thế vào .
Nguyên tắc cơ bản là rửa sạch nguyên liệu ( riêng củ cải mặn phải ngâm xả hết muối , đậu hủ ép hết nước chua trước khi chiên . )rồi vắt ráo , cắt sợi, đem chiên. Vì củ cải đã mặn nên khi trộn bì không cần nêm thêm gia vị , chỉ cần trộn thính cho thơm .
Hoàn tất món bì chay là đến phần nước chấm đi kèm
Dưới đây là cách pha nước mắm chay
 "Để có nước mắm chay thì trước tiên ta nấu bằng...nước muối
Cho ít muối vào nồi nước nhỏ , nấu sôi lên. Bỏ đường vào quậy đều, nếm thử coi có vị mặn mặn ngọt ngọt vừa ăn.
Nếu muốn màu nước mắm đậm hơn thì cho đường vàng hoặc đường thốt nốt là hết xảy con bà Bảy luôn
Sau khi đã vừa ăn, bắc xuống để nguội. Sau đó pha giấm hoặc chanh, giã tỏi ớt bỏ vô, có thể cho thêm chút nước lọc nếu thấy hơi đậm quá " ( bản quyền https://vi-vn.facebook.com/dainghia07 )
Bạn và tui cũng có thể làm nước mắm chay : Theo phong cách Miền Trung : tương bần thêm muối ủ 2 tuần vắt lấy nước , lọc lại , nấu sôi rồi hạ lửa riu riu vớt bọt ,sau đó nêm lại cho đúng độ mặn
Theo phong cách Miền Nam : Dùng trái điều ủ với muối hột khoảng 2 tuần cho ra nước , lọc nước mang nấu kỹ nêm lại bằng muối pha theo công thức : 1 mắm , 1 đường , 3 nước . Nếu dùng kho quẹt thì thêm nước trái điều . ( sưu tầm từ Internet , không thấy chỉ làm theo cách Miền Bắc , tui chưa làm thử )
Vì đây là bì chay nên khuyên dùng nước mắm chay , không lẻ ăn bì với nước tương ( mặc dù đậu hủ với rau củ chiên ăn với nước tương thì rất ư là hợp ) . Còn bản thân tui thì tui không dùng nước mắm mặn cũng không dùng nước mắm chay , tui dùng nước mắm ngọt

Chuẩn bị 

Bánh mì bì 

Bún Bì

Gỏi Cuốn

Thịt heo tai xanh

Cuối tuần , mấy đứa nhỏ về thăm Ông Bà , hỏi chúng thích ăn gì dù biết tỏng câu trả lời muôn thuở là gà rán và bánh tráng trộn . Người lớn cũng thích ăn gà , lựa chọn số một vẫn là cơm gà . Gà có thể chế biến làm nhiều món ăn từ ăn chơi cho đến ăn no . Thịt gà thuộc loại thịt trắng có lợi cho sức khỏe hơn là thịt đỏ ( ke ke , hình như tui đang PR cho thịt gà ) . Lần đầu tiên nghe dịch cúm gia cầm , cả nhà tạm chuyển qua ăn thịt heo cho nó lành , được đâu mấy tháng , báo chí lại đưa tin dịch bệnh heo tai xanh ( chuyện xảy ra đã lâu nên tui không nhớ chính xác là vào năm nào ) . Vậy là chia tay heo để chuyển qua ăn chay .Phe mày râu " rầu rĩ rầu ri râu ria ra rậm rạp " , còn đám đàn bà con gái tụi tui thì cười khoái chí vì thích ăn chay . Buổi cơm gia đình lúc nào cũng có hai món mặn ( một cá , một thịt ) một món xào và một món canh . Đó là tối thiểu , không phải vì bày vẽ chi cho nhiều nhưng vì đại gia đình gồm nhiều người , người không ăn được cá , người thì cần phải kiêng thịt . Tui phải nắm tiền sử bệnh của từng thành viên trong gia đình để lựa thức ăn phù hợp , cũng như tránh trùng lặp thực đơn sáng , chiều . Bấy giờ , thịt sẽ được thế bằng một món chay . Phe đàn ông không thích và lười ăn cá sẽ được ăn chay .Tui còn nhớ làm món chay đầu tiên là món " Thịt kho tàu " ( dù sao cũng có chữ thịt để an ủi những ai còn lưu luyến phàm trần ). Cách nấu như sau :

Vật Liệu

- 1 trái bí đao to - 10 miếng đậu hủ chiên - 1 trái dừa tươi - 1 chén nước tương - 1 chén ăn cơm dầu ăn - Tăm xỉa răng - Dây lác xé nhỏ

- 1 muỗng cà phê muối bọt - 2 muỗng cà phê đường cát trắng - 1 trái chanh to - 3 củ cải trắng to - 1 củ tỏi to - 3 muỗng canh bột ngọt

Cách làm và trình bày :

*Chuẩn bị:

· Ðậu hủ chiên mua ở chợ đem chiên lại, chẻ đôi, chiên thêm phía bên trắng cho vàng, lấy ra

· Bí đao rửa sạch , để vỏ, bỏ hột, cắt vuông như miếng đậu hủ để vô chảo chiên bề có vỏ cho hơi xem xém vàng làm da, lấy rạ

· Củ cải trắng lựa củ lớn, gọt bỏ vỏ, rửa sạch, cũng cắt miếng vuông như bí đao, đem trụng sơ cho mềm.

· Tỏi lột vỏ, rửa sạch, xắt mỏng, rửa nhuyễn.

· Lấy thớt (hoặc dĩa trẹt) để miếng bí đao lên, sắp bề có vỏ làm da nằm dưới, lấy đậu hủ sắp lên ruột bí giả mỡ làm thịt. Kế đó, sắp miếng củ cải trắng lên làm mỡ, rồi lấy tiếp miếng đậu hủ lên nữa làm thịt, dùng tăm xỉa răng ghim lại cho dính, xong, lấy dây lác xé mỏng nhúng nước cột chữ thập cho cục thịt đừng rời ra , để vào chén nước tương lăn cho giáp đều

*Thực hiện:

Bắc xoong nóng, để hết số dầu còn lại vô, dầu sôi, cho tỏi giã nhuyễn vào phi cho thơm, để chén nước tương, nước dừa tươi, đường, chanh vô thắng cho hơi cạn, thấy có màu, gắp thịt đã cột thả từ từ vô xoong gọi là ‘kho tàú, để lửa riu riu cho thịt thấm và nêm nếm cho vừa ăn. Nếu thịt hơi lợt (trắng) thì cho 1 ít bột màu thịt vô. Thịt kho như thế này để cách đêm thì thấy màu đẹp hơn và ngon.

*Trình bày:

Thịt kho tàu múc ra dĩa sâu, mỗi dĩa 2-3 cục, ăn cặp với dưa giá, dưa ngó sen, dưa chuột v.v’

( NHỮNG MÓN ĂN CHAY THUẦN TÚY VIỆT NAM , TÁC GIẢ : LÂM HOA PHỤNG )

Khi dọn cơm , mấy đứa em trai hỏi món chay này tên gì ? Tui trả lời " Thịt kho tàu , có chữ thịt trong đó để cho mấy đứa dễ nuốt" .Mọi người ăn và khen ngon tuy không bằng nồi thịt kho trứng mấy ngày Tết . Tự nhiên nghe Ba tui hỏi " Ủa sao miếng thịt này có màu xanh vậy con ?"(Giàng ơi ! có lẻ tui chiên không kỹ nên sót một miếng vỏ bí xanh , lộ bí mật nhà nghề rồi , hix ) Tui đáp vội :" Dạ đang có dịch heo tai xanh mà Ba " . Đúng là " chạy Trời không khỏi nắng "

Lưu ý : Câu chuyện trên xảy ra ở quá khứ , không phải ở thì hiện tại , ai đọc không kỹ mà kêu tui " phao tin đồn nhảm " là tui không chịu trách nhiệm đâu nhé!

Giải khát cho ngày hè .

Chưa vào hạ nhưng trời đã chuyển sang nắng nóng , đọc báo thấy có bài viết chỉ cách pha nước chanh như sau :

Mẹo pha nước chanh thơm ngon

Nguyên liệu

4 quả chanh tươi mọng nước
200g đường, dùng đường nâu sẽ thơm thoảng hương vị caramen
1,5 - 2 lít nước
1 thanh quế nhỏ
Tỉ lệ đường nước và chanh có thể thay đổi tùy khẩu vị và chất lượng chanh

Bước 1

Để nước chanh có hương vị thơm ngon cách pha chế cầu kỳ hơn một chút : Đun sôi đường với nửa lít nước , cho thanh quế vào , ta có được vị siro ngọt ngào thơm hương caramen cùng vị quế , đun với lửa nhỏ cho đến khi nước sôi và tan đường .
Bỏ hạt ( nều mua chanh không hạt thì bỏ qua thao tác này )và vắt chanh vào một cốc riêng , chừa nửa quả để thái lát cho vào nước chanh khi dùng

Bước 2

Hòa nước cốt chanh vào bình chứa siro đường quế .Nếu không có nhu cầu uống nóng nên để siro nguội hẳn mới hòa chanh vào để vitamin trong nước cốt chanh không bốc hơi hết

Bước 3

Thả các lát chanh vào bình nước chanh đã pha sẵn , thêm đá nếu thích
Khi dùng , pha 1 cốc xiro với 3 cốc nước lọc , tùy theo sở thích mà rót thêm xiro cho ngọt ngào hơn . Với cách này pha chế này bạn sẽ có món nước chanh giải khát đặc biệt , thật sự thơm ngon , ngọt ngào và quyện hương tự nhiên như mùi mật ong rừng
Bạn hãy làm thử nhé !

(Bài viết không có ghi tên tác giả )

Vâng , tui làm thử theo hướng dẫn trên nhưng hương chanh tự nhiên đã bay mùi , nó chỉ còn mùi hương quế , xem ra món nước chanh truyền thống lại thơm ngon hơn . Vậy nên tui chế thành 2 món giải khát , một là nước chanh ( chỉ có chanh với đường ) , món giải khát còn lại là trà quế ( pha trà xong cho nước xiro quế vào )Giờ thì chanh đã có hương vị chanh , và quế thơm nồng mùi quế

Cơm Cháy

Đọc phóng sự " Chế biến cơm cháy " mà giật mình , sợ đến nỗi từ chối khi có người cho một bịch cơm cháy mới ra lò ( có những người vì phép lịch sự ta không thể không nhận quà dù đó là món quà ta không thích hay không dùng đến , nhưng có những người thân đến nỗi ta có thể từ chối , không sợ bị giận )
Nguyên liệu chính chế biến cơm cháy là cơm nguội phơi khô . Bản thân tui rất dị ứng ở công đoạn phơi do sợ sự viếng thăm đột xuất của những vị khách không mời mà đến như chim chóc , côn trùng ...Tui bèn nghĩ ra cách làm cơm cháy sạch bảo đảm không đụng hàng . Sau mỗi bữa cơm gia đình , trên vá , trong tô đựng cơm , thậm chí cả nồi cơm điện đều còn dính rất nhiều cơm . Thông thường , ta sẽ ngâm các vật dụng trên vào nước cho cơm bong ra để rồi vớt hết cơm dư cho vào thùng rác . Tổng lượng cơm thu được khoảng nửa chén vừa lãng phí vừa tăng rác đô thị . Thay vì vậy , tui để cơm khô tự nhiên , 5 giờ sau tui gỡ cơm khô cho vào một cái hộp sạch . Sản phẩm thu được chỉ bằng một phần tư của nửa chén . Ai cũng biết cơm cháy ăn nhiều sẽ không tốt cho cơ thể nhất là phụ nữ . Do đó , bạn cứ an tâm mà tích lũy cơm khô cho đến khi đầy chén . Thời gian bao lâu thiệt tình tui không có nhớ ( chỉ nhớ được có chữ lâu ) . Khi đã có một chén cơm khô thì ta bắt đầu chế biến nhé !

Nguyên liệu :
- 1 chén cơm khô
- 1 ít chà bông 
- Dầu ăn
- Hành lá
- Một cái dĩa để sẵn giấy thấm dầu ( nếu không có thì cũng không sao , ta chỉ mập thêm một chút )
Chuẩn bị :
-Đầu hành lá cắt nhỏ để riêng
-Hành lá cắt nhỏ để riêng 

Chế biến :
-Làm dầu hành : (  thường người ta làm mỡ hành nhưng tui không sử dụng mỡ nên gọi là dầu hành )
Bắc chảo lên bếp , cho vào một ít dầu , đợi dầu nóng thì cho đầu hành lá vào xào cho đến khi nghe mùi thơm vớt dầu hành cho vào chén hành lá .
-Cho thêm một ít dầu vào chảo , khi dầu chuẩn bị sôi thì cho cơm khô vào rang cho đến khi các hạt cơm nở đều vàng ươm thì tắt bếp .
-Dùng muỗng ( thìa ) vớt cơm trên chảo ra dĩa có giấy thấm dầu ( nhớ bỏ giấy này đi sau khi thấm hết dầu )
- Rắc chà bông , trải dầu hành vào ta có dĩa cơm cháy vừa sạch vừa ngon tuyệt cú mèo

Lưu ý : Dùng muỗng múc cơm cháy thì năng suất tăng hơn nhiều so với bốc tay nhé !
Nhân tiện , tui khuyến mãi thêm vài cách chế biến cơm khô :
Làm thính : 
Cơm khô rang lên ( không sử dụng dầu nhé !) cho đến khi vàng , để nguội xay nhuyễn ta thu được bột cơm khô hay còn gọi là thính . Thính được dùng để muối cá như mắm thính cá chuồn ... hoặc trộn chung với bì ( da heo luộc xắt nhỏ ) mà ta thường gặp khi ăn bánh mì bì , cuốn bì , bánh mì hấp , nem bì ( hình dáng bên ngoài giống như nem chua )
Nấu cháo : Phi thơm dầu hành , cho cơm khô vào xào rồi sau đó cho nước dùng . Cháo sẽ thơm và mềm nhanh hơn .

Ăn sáng 

Sáng nay trời lạnh se se 

Ăn gì cũng ngán nên khè cơm khô 

Bắc chảo thêm ít dầu vô 

Phi hành thơm phức cơm khô cho vào 

Pha chung trà Long Tĩnh nào !

Nhắm cùng cơm cháy rào rào cạn chung 

Ăn xong rồi tiếc vô cùng !

Sao không chụp tấm hình chưng vô bài ?

Xin cáo lỗi bạn nghe đài 

Nhạc cũng không có tui bài bái bai !

Bánh tráng trộn

Món bánh tráng trộn không xa lạ gì với người dân Sài thành , từ trẻ 2 tuổi đến người lớn U60 đại đa số đều yêu thích món ăn này , tuy nhiên không phải ai cũng có dịp tự tay trộn cho mình một dĩa bánh thơm ngon và hấp dẫn . Với kinh nghiệm hơn 30 năm làm bạn với bếp . Song Phương chia sẻ với các bạn : đây là món ăn chơi nhưng lắm công phu mà mọi người trong đại gia đình 3 thế hệ của Song Phương đều thích , vì thế tuần nào cũng trộn bánh tráng , các bạn cho ý kiến nghe .
Nguyên liệu :
-Bánh tráng trắng dẻo : 300g
-Xoài ghép : 1 trái ( bạn nào thích vị ngọt thì chọn xoài keo )
-Khô bò xé : 75g
-Mực tẩm xé :75g
-Ruốc tôm : 100g  ( gởi mua ở Bình Thuận , không có sạn )
-Muối tôm : 4 muỗng cafe ( muối nhuyễn gởi mua ở Tây Ninh )
-Củ hành tím : 10 củ
-Ớt tươi xay ( hoặc khô để làm sa tế ) : có thể làm nhiều bảo quản trong tủ lạnh dành trộn cho lần sau
-Đậu phọng rang : 50g
-Rau răm : một nắm ( tay )
-Trái tắc : 7 trái
-Trứng cút : 15 quả
Và đương nhiên không thể thiếu một cái thau sạch ( đường kính 24 cm ) + 1 bao tay nilon làm bếp để trộn bánh
Chuẩn bị :
-Bánh tráng dùng kéo cắt nhỏ thành sợi
-Xoài gọt vỏ bào sợi
-Khô bò xé nhỏ ( không thì hao lắm )
-Mực tẩm xé nhỏ
-Củ hành tím bào mỏng phi vàng với dầu ăn
-Xào ớt với dầu ăn
-Đậu phọng rang giã vừa ( không nát )
-Rau răm dùng kéo cắt nhỏ
-Trứng cút luộc chín bóc vỏ
Trộn bánh :
Đừng quên mang bao tay vào nhé !
-Cho bánh tráng vào thau , dùng tay xóc cho bánh tơi không dính vào nhau
-Cho muối tôm , hành phi , ruốc tôm , ớt sa tế , vắt trái tắc vào thau rồi trộn đều với bánh tráng cho thấm. Sau đó , cho tiếp xoài , khô bò , mực , đậu phộng , rau răm vào trộn tiếp khoảng 3 đến 5 phút là ok...măm .
-Trứng cút tùy ý thích có thể để vậy ăn kèm hoặc trộn chung với bánh tráng luôn .
Chú ...ú ...ý : Tùy khẩu vị mặn , nhạt , cay nhiều hay ít mà gia giảm gia vị nha các bạn . Bạn nào thích ăn gỏi đu đủ khô bò , có thể thay khô bò xé bằng khô bò của gỏi cũng ngon .
Chúc các bạn thư giãn vui với món bánh tráng trộn ngon và sạch vào dịp lễ hay những ngày cuối tuần nhé !

Song Phương

Thực phổ bách thiên

THỰC PHỔ BÁCH THIÊN

Phần chữ đỏ sách cũ của Nữ Sĩ TỶ QUÊ
Phần chữ xanh ( blue ) thơ mới của Đồng Văn
  Phần 1

1 - Tổng luận

Có khi cá thịt có khi rau,
Nấu nướng chiên xào phải đủ màu,
Trong sạch là gương, tùy mặn lạt,
Dẻo dai cơm chín chủ làm đầu.

Cùng là cá, thịt với cơm, rau
Nấu nướng chiên xào hơn kém nhau
Tổ yến tồi làm tiêu vị sắc
Mùng tơi giỏi chế đượm hương màu
Ăn ngon sướng miệng hòa trên dưới
Ở mát an thân thuận trước sau
May vá thêu thùa chưa đủ tốt
Đảm đang bếp núc đứng hàng đầu

2 - Nấu Cơm

Gạo vút nồi chùi, nước kém hai,
Cơm sôi lửa bớt sế đừng sai,
Vung trên lá dưới hơi vừa kín,
Bốn khắc xây vần chín dẻo dai.

Ngày xưa chỉ có cỏ cùng rơm
Giỏi giắng rành nghề, mới chín cơm
Vo gạo hạt trong thì sạch sẽ
Rửa nồi lòng trắng mới tinh tươm
Nước đo hai đốt đừng già quá
Lửa độ lưng kiềng chớ thấp hơn
Sôi, cạn, ghế đều vung đậy kín
Vùi than ủ bếp khéo tay đơm.

CÁC LOÀI CẦM

3 - Bồ Câu Tìm Yến Sào

Bồ câu chập chững mới ra ràng,
Tìm rục mằn xương vớt ván màng,
Lượm sạch yến sào chưng cách thủy,
Một giờ chín, rắc muối tiêu sang .

Bồ câu chập chững mới ra ràng
Nhổ hết lông tơ móc ruột gan
Tìm rục xương tan phòng nuốt ngạnh
Giã tiêu hạt nhuyễn tránh nhai ngang
Yến sào sạch sẽ không lông rác
Chim nhỏ nhừ tơi chẳng mỡ màng
Cách thủy đem chưng chừng một tiếng
Bày bàn thật đẹp , món ăn sang.
4 - Nem Công

Muốn khéo nem công thịt vế sau,
Da heo với mỡ thái in nhau,
Mè đường thính muối riềng cùng tỏi
Nạc quết đều rồi sẽ bóp màu .

Khen ai khéo vẽ món nem công
Quết thịt đều tay chả nản lòng
Mỡ lợn non cân phân hạt lựu
Bì heo nửa ký thái nhân bòng
Muôi đường , muỗm muối nhào cho kỹ
Cối thính , thìa tiêu bóp thật đồng
Riềng , tỏi , mè vừng đừng để thiếu
Vo tròn trái quất nướng than hồng.
5 - Rán Chim Sẻ

Sẻ rán dòn ngon phải cách sang,
Rượu sen rưới bóp mỡ um vàng,
Xì dầu rãy thấm chao ngòi trứng
Ngũ vị thơm tho ngọt thí đàng.

Chim sẻ con con bẫy, rán dòn
Biết làm khéo ướp mới thêm ngon
Rượu sen rưới bóp lừng hương phấn
Lòng trứng chao thoa rực sắc son
Ngũ vị thơm nồng thêm ướt át
Xì dầu mặn đậm bớt khô hon
Mỡ sôi lưng chảo chiên vài "chú "
Đỏ thịt vàng da , khó ví von.
6 - Cu xanh quay

Cu xanh làm sạch bỏ lòng ra,
Nhận lá chanh non mỡ nước thoa,
Lửa dịu quay đều vừa thịt chín,
Xương mềm thấm tháp lại vàng da.

Hôm qua bẫy được chú cu xanh
Mổ ruột moi mề , nhận lá chanh
Mỡ nước thoa đều gia bột tỏi
Tiêu xay rắc đủ giảm hoa hành
Vàng da đảo nướng trên than ửng
Trắng thịt quay thui trốc lửa hanh
Chín tới bày ra cùng rượu quí
Khề khà chén bác với ly anh.

7 - Vịt cân lọng hông xôi

Vịt-cân làm sạch lọng xương rồi,
Xắt nhỏ lòng ra trứng nấm dồi,
Nhận lại ràng quanh giây: lá dứa,
Hông xôi để ngửa vịt lên côi.

Vịt bầu nhớ nhổ sạch lông con
Gạo nếp đầu mùa lựa hạt thon
Thái nấm trộn vào chung trứng đỏ
Băm hành nhồi lại với lòng non
Rút xương vá chỉ hình nguyên trọn
Xẻ thịt đai giây dáng vẹn tròn
Đặt ngửa lên trên xôi đến chín
Đủ đầy no bụng mắt còn ngon.
8 - Vịt Hon

Vịt nước ưng hon rưới rượu qua,
Xì dầu, ngũ vị, tỏi, gừng gia,
Măng, sen, nấm, táo, tương, đường , đậu
Lá đậy vung um lửa bớt ra.

Vịt non làm sạch, chặt thành mười
Ngũ vị, xì dầu, rượu ướp thôi
Chuẩn bị măng, sen, tương, tỏi hỡi
Sẵn sàng, nấm, táo, đậu, gừng ơi
Xào sơ chảo nóng, nhào săn thịt
Nấu kỹ nồi um, bịt kín hơi
Nhớ để lửa riu, đừng quá vội
Gia đường muốn dịu món ăn chơi.


9 - Gà Hầm

Gà hầm khéo, tại nước cho trong,
Nước mắm nêm chua muối mới xong,
Măng nấm bỏ vào tiêu một chút,
Rục rồi hành lá lấy làm công.

Trống già , mái đẻ muốn ngon, hầm
Lửa lớn sôi bùng, hớt bọt thâm
Nước mắm không xong thay hạt muối
Măng khô cũng tốt hoặc kim châm
Nấm rơm phảng phất, vui trong miệng
Tiêu sọ lưa thưa, nóng tận tâm
Nấu rục tan tành, hành lá rắc
Chan cơm, trộn bún, thấu thăng trầm
10 - Gà Hấp

Gà tơ khéo hấp ngọt thơm mềm,
Xé nhỏ ra rồi nước rưới chêm,
Rắc muối cùng tiêu đều bóp thấm,
Rau răm, lá quế xát lần thêm.

Bếp lửa sẵn sàng chõ với phên
Giò, tơ, ngọt thịt hấp thơm mềm
Ức, lưng tưa nhỏ, muối, tiêu thấm
Đầu, cánh chặt to, bia, rượu chêm
Húng quế xanh cành, phơi trốc mặt
Rau răm tím lá, rải quanh thềm
Khách đông ngại thiếu châm hoa xú (bắp cải tím)
Nếu khốc (khô) dầu ăn rưới bóp thêm


11 - Chim Nghịch Xào Măng

Đến mùa chim Nghịch mỡ vàng ngàu,
Lạng nạc xào măng mới hạp màu
Nước mắm tiêu hành thêm chút ớt,
Sân ngò duống xuống bỏ theo sau .
Cái lạnh mùa đông lúc sắp tàn
Chim ri dõi nắng họp từng đàn
Măng tre trổ búp xanh xanh vút
Ngọn cỏ vươn mình biếc biếc lan
Giỏi lặn le-le còn mắc lưới
Tài bay xiếu-xiếu bị gài nan
Vịt trời, cu đất xào mầm trúc
Hợp vị, ngon cơm khó khó can.
12 – Nướng Đuôi Cừu

Đuôi cừu khéo ướp thịt thơm dòn,
Vắt nước gừng vừa nghệ sả non,
Nước mắm hành tiêu đường trộn bóp,
Vài giờ sẽ nướng thấm thêm ngon.
Hiền lành như thể chú cừu non
Gặm cỏ đồi xanh, mập béo tròn
Thịt nạc tài hầm không ngậy, nhão
Xương đuôi khéo ướp lại thơm, dòn
Gừng, hành, nghệ, sả đôi tay ngọc
Mắm, muối, đường, tiêu, cặp đũa son
Trộn bóp cho đều rồi ủ kỹ
Vài giờ sẽ nướng thấm thêm ngon


13 – Heo Rừng Xắt Tái

Heo rừng thịt ngọt lại da dòn
Mới được hui liền lựa tái ngon,
Nước chấm, tương, đường, gừng, ớt, tỏi,
Rau mùi, khế chín, chuối cho non.

Heo rừng ngọt thịt lại dòn da
Bắt được thui, ăn tái đậm đà
Khế chín, ngò xanh thêm chuối chát
Tương gừng, ớt đỏ chớ chanh chua
Rau thơm trái vị không xong đấy
Nước chấm sai mùi hỏng hết nha
Muốn dịu cho đường, ngon bỏ tỏi
Ðưa cay một gắp vội hai, ba...
14 - Bò Tót Ram Bơ

Bò tót da dòn thái trộn nham,
Rồi đem thịt cắt chế bơ ram,
Trong chêm tỏi múi, ngoài tiêu rắc,
Vứa chín hồng đào rất ngọt thơm.

Vào rừng từ buổi sáng tinh mơ
Săn bắn may thay được chú bò
Cứ lấy da dòn đem trộn gỏi
Mà lưu thịt ngọt để chiên bơ
Trong chêm tỏi lát, răng nhai kỹ
Ngoài rắc tiêu xay, lưỡi chạm hờ
Chín tới hồng đào, bày muỗng, nĩa
Ăn ngay lúc nóng, kẻo ai chờ


15- Thịt Mang Xáo

Mang săn thịt ngọt xáo ngon mềm,
Mỡ gáy vằm ra sả ớt thêm
Sân, lốt, hành, ngò, sau sẽ bỏ,
Hòa đều muối ruốc lọc mà nêm.

Mùa thu lá đổ, lắm nai vàng
Tương cận cùng loài, có mễn, mang
Ngẩng cổ nhìn trăng trên núi dã
Khom đầu ngắm suối giữa rừng hoang
Người mong đến viếng, lời thơ bổng
Kẻ đợi đi săn, tiếng súng vang
Xáo thịt, nhồi da đâu đáng tội
Ăn ngon, sống khoẻ, để mơ màng
16 – Nấu Gân Nai

Giò hui cạo sạch luộc mềm xong,
Xẻ lựa gân ra phiếu trắng bong.
Chả, thịt, tôm khô, măng, củ đậu,
Hầm gà lọc nước, nấu cho trong.

Chớ phí! Chân nai vất, bỏ đi
Lựa gân nấu súp chẳng chi bì
Đem thui, luộc trước, làm mềm đã
Lấy xẻ, phân sau, tẩy trắng thì
Củ đậu, tôm khô đầy đủ với
Măng tre, chả quế khó khăn gì
Gà dai, lọc nước cho trong vắt
Bổ béo, thơm tho, ngon lạ kỳ


17 – Thấu Thỏ

Thấu thỏ mùi ưa rượu rưới qua,
Mè rang bắp chuối khế ria ra,
Rồi đem thịt xắt cho vừa mỏng,
Mỡ, tỏi, hành tiêu, nước mắm, gia.

Hôm nay đãi bạn món ăn sang
Bắt thỏ lột da, ướp rượu vang
Bắp chuối thái đều cùng khế chín
Hành hương bằm nát với mè rang
Mong manh thớ thịt trên dầu trắng
Lất phất hồ tiêu dưới tỏi vàng
Nước mắm nêm thêm tùy mặn nhạt
"Gò-Đen" một lít đủ bò càng
18 – Gỏi Dê

Thịt dê xắt nhỏ cũng in rau,
Chả rối, heo ria, luộc bún tàu,
Bánh tráng mè rang, xương nấu nước,
Tương đường mỡ tỏi ruốc năm màu.

Thịt dê xắt nhỏ, thái bay bay
Rau sống tươi non, khéo khéo bày
Chả quế trộn chung như chỉ vá
Bì heo hòa lẫn tựa kim may
Mè rang vàng đậm khua lòng cối
Miến luộc trắng trong bấm móng tay
Bánh tráng dai mềm xinh cuốn gỏi
Tương, đường, mỡ, tỏi, ớt cho cay


19 – Bó Sỗ Dê

Nây dê phải cạo sạch lông con,
Lá sả bao ngoài khéo cuốn tròn,
Lạt mỏng ràng quanh cho thịt chặt,
Luộc lâu da dẻo ấy là ngon.

Tối bếp, trưa vườn, sáng chợ đông
Cưng con, hiếu khách, lại chìu chồng
Không hoang, giỏi biến, mềm xương sống
Chả phí, tài bày, dẻo thịt hông
Lá sả đàn ra luôn vững dạ
Giây mây tóm lại mãi bền lòng
Săn da, rạm nắng đâu quản ngại
Nổi tiếng Trời Nam, gái má hồng
20 – Khối Bò

Khối bò nạc tốt quết cho dòn,
Nước mắm, mè rang, tỏi múi non.,
Mỡ thỏi, thêm đường, riềng một chút,
Đắp tròn, khéo hấp mới là ngon.

Bắp bò xay nhuyễn, ướp đều tay
Nước mắm, đường tiêu độ nửa ngày
Mỡ thỏi, gân trong tăng vị béo
Mè rang, tỏi trắng giảm mùi gây
Vo viên tròn trĩnh thì xinh mắt
Đắp cục méo thô sẽ xấu mày
Xửng hấp sôi vừa cho chín thịt
Tương đen, ớt đỏ, ngọt hòa cay


21 – Nem Heo

Làm nem yếu tại thịt đùi sau,
Quết nhỏ càng dòn chớ vội mau,
Nước mắm kho, cùng đường, thính, muối,
Huê da, huê mỡ, thái cân nhau.

Thủ-Ðức ai qua chắc khó quên
Những nàng xinh xắn đứng chào nem
Xanh xanh lá chuối tròn duyên mộng
Biếc biếc cành vông trọn sắc men
Rắn thịt, dòn da, hương thính lẫn
Chua đường, mặn muối, vị tiêu chen
Lời ngon, tiếng ngọt rao trầm bổng
- Chị Cả, anh Hai mua giúp em


22 – Chả Heo

Chả dòn nạc tốt phía đùi sau,
Quết nhỏ xong rồi sẽ bỏ màu,
Nước mắm, tiêu, đường, ngòi trứng trắng,
Lá non bó luộc mõn hương tàu.

Thịt nạc đùi sau lóc sạch gân
Tiếng chày gõ nhịp vọng xa gần
Xay nhừ chớ ngại đau thân cối
Tán nhuyễn còn e nặng đìa cân
Mắm muối nêm đều lòng trắng ( trứng ) quyện
Đường tiêu ướp đủ, lá xanh ngần
Công chồng miếng chả dư, nồi luộc
Của vợ, danh thơm chữ tảo tần


23 - Tré Heo

Thịt nây làm tré phải ram da,
Tỏi cựu, riềng non, xắt rối ra,
Thính, muối, mè, đường, đều trộn bóp,
Gói bằng lá ổi, bó thanh tra.

Làm tré, thịt hông lọc sạch da
Bằm tơi, giã nhỏ bỏ riêng ra
Mầm riềng, tép tỏi bay như sợi
Bột thính, nhân mè rải tựa hoa
Muỗng muối nêm vừa đừng mặn chát
Thìa đường bỏ đủ để trung hòa
Chẻ tre, chuốt trúc thành thanh mỏng
Lá ổi đàn trong, bó chặt nha !
24 – Giò Heo Hầm nước Dừa

Giò hầm cách vật nước dừa non,
Nấm tốt măng tươi mới đặng dòn
Nêm muối cùng tiêu vừa đủ khéo,
Nước trong thịt rục, ấy là ngon.

Chân giò cạo sạch những lông con
Bỏ móng, cưa ra mấy khúc tròn
Nấm chẻ chia dầy, tìm nấm tốt
Măng bào vát mỏng, chọn măng non
Bỏ muối cho nồng, sâu nghĩa mặn
Gia tiêu để thắm, đậm tình son
Dừa tươi lấy nước, hầm trong vắt
Thịt rục, da mềm thế mới ngon


25 – Thịt kho Tàu

Kho tàu ba chỉ mỡ cho dày,
Cắt miếng vuông ra hấp mới hay,
Mật muối gia vào cùng nước mắm,
Trong, mềm, vừa mặn,thiệt ngon thay.

Thịt rọi, da dầy cắt miếng vuông
Lên cân, ngại mập chớ ăn suông
Đem đun nấu kỹ gò dầu chảy
Lấy hấp hầm nhừ ép mỡ tuông
Muối, mắm luôn cần thêm muỗng mật
Hành, tiêu chả thiết bớt thìa đường
Năm tàn, tháng tận dùng đôi bữa
Dưa cải, kho tàu, đũa khó buông


26 – Thịt Sườn Um Xì Dầu

Thịt sườn lựa chỗ nạc cho dày,
Chặt miếng vuông bằng bốn ngón tay,
Mỡ nước um vàng, đường, ngũ vị,
Xì dầu rưới thấm rất thơm thay.

Thịt sườn lựa chỗ nạc cho dầy
Chặt miếng vuông bằng bốn ngón tay
Ướp ngũ vị hương thơm ngát ngát
Gia đường bột ngọt béo ngây ngây
Mỡ sôi cháy mặt duyên còn đậm
Lửa bỏng còng lưng sắc có phai
Rưới thấm xì dầu ngừa mặn nhạt
Cơm hàng khó sánh với tình này
27 – Trộn Tim Heo

Nấm hương xắc rối với tai mèo,
Củ đậu, hành tây, thái bỏ theo,
Thịt nạc, tôm, cua, tiêu, tỏi, muối,
Tao đều đủ vị trộn tim heo.

Đem chưng cách thủy, trái tim heo
Chín, nguội, dao phay thái mỏng đều
Xắt sợi hành tây cùng củ đậu ( sắn )
Bào tơ mụn nấm với tai mèo
Xào chung thịt nạc gia đường muối
Trộn lẫn tôm cua rắc tỏi tiêu
Thắp nến, bày bàn, ly rượu đỏ
" Ăn gì bổ nấy " hỡi ! anh yêu


28 – Canh Trái Cật Heo

Xẻ hai trái cật lạn hơi ra,
Xắt khứa xong rồi muối rửa qua,
Thịt nạc, hành, tiêu cùng nước mắm,
Nước sôi nhuống thả hẹ, ngò, gia.

Cật xẻ làm đôi, tẩy chất khai
Hòa tan nước muối rửa cho phai
Bằm sơ thịt nạc như thanh quế
Khứa nhẹ thận heo giống cánh mai
Nêm nếm hay tay ngon vị khẩu
Tán bàn khéo miệng ngọt vành tai
Sôi canh, bắt xuống tuông ngò, hẹ
Tím đỏ, nâu xanh sắc thật hài
 
29 – Vi Cá Tao

Vi dầm, luộc nở, phiếu trong, mềm
Mỡ, tỏi, tiêu, xào, nước mắm nêm,
Chả, thịt, măng, dừa, đều xắc rối,
Gà tơ tước nhỏ, nước hầm thêm.

Nước ấm ngâm vi, nở, lại trong
Gà dai hầm súp mới vừa lòng
Măng, dừa vững thớt, mong manh sợi
Thịt, chả mềm dao, phất phới bông
Mỡ, tỏi luôn luôn, đi một cặp
Hành, tiêu mãi mãi, đứng song song
Gân vây cá mập ai công khó
Ngon ! nhớ trùng dương sóng phập phồng


30 – Nấu Lòng Bóng

Lòng bóng rang phồng bởi rượu thoa,
Phiếu rồi mỡ tỏi phải tao qua,
Tiêu, hành, nước mắm, tôm ba oản,
Chả, thịt, măng, thêm xắc bỏ pha.

Bóng cá khô queo, ẩm rượu thoa
Đem rang, phồng lớn, nở to ra
Xào xơ tỏi, mỡ nên vàng cạnh
Rửa sạch măng, tôm đến trắng da
Nước mắm tươi màu, dùng nước cốt
Hành hương thắm sắc, trọng hành già
Muốn bùi bỏ chả, béo cho thịt
Bát súp thơm ngon, vị đậm đà
31 - Nấu Hải Sâm

Thoa vôi luộc kỹ, hải sâm mềm,
Gọt ruột, da, rồi phiếu một đêm,
Mỡ, tỏi, tao cùng tiêu, nước mắm,
Thịt, tôm, măng, chả, bỏ lần thêm.

Hải sâm vớt được lấy vôi bôi
Luộc kỹ, ngâm thâu, tẩy trắng rồi
Nạo ruột tinh tươm, kê mặt thớt
Cào da gọn ghẽ, bỏ trong nồi
Tiêu, hành, mỡ, tỏi, xào săn rắn
Thịt, chả, tôm, măng, nấu tả tơi
Đỉa biển cũng là loài động vật
Mà nhìn chẳng thấy rõ đầu đuôi
32 - Nấu Bào Ngư – Cửu Khổng


Bào Ngư, Cửu Khổng nấu như nhau,
Cách vật hòa nêm cũng một màu,
Yếu tại sạch trong làm chủ trước,
Tứ khôn, tay khéo hòa thêm sau.

Thôi thôi đành chịu Tỷ-Quê ôi !
Truyền dậy, cháu con hỏng mất rồi
Cửu-khổng lạ tên, trên chóp lưỡi
Bào-ngư quen tiếng, ở đầu môi
Con hào dặn nấu như chem-chép
Cái hến khuyên xào giống vọi-voi
Chưa thấu lòng sò sao tỏ ốc !
Thôi thôi đành chịu, Tỷ-Quê ôi !!

33 - Cá Ngừ Kho Với Thịt

Cá Ngừ cắt lát phải hơi dày,
Thịt xắt thêm vào nữa cũng hay,
Muối với tiêu, đường, cùng vỏ ớt,
Nước ngang, kho rặc, nhuống liền tay.


Cá ngừ cắt lát nhớ hơi dầy
Xắp đặt vào nồi, phải thẳng ngay
Rắc muối, thêm tiêu thì mới khéo
Gia đường, bỏ thịt lại càng hay
Lưng lưng nước đổ trong trong vắt
Lấp xấp ớt phơi đỏ đỏ cay
Để lửa riu riu đừng quá vội
Khi vừa khô cạn bắt liền tay


34 - Cá Ngứa Kho Rim


Cá Ngứa kho rim muốn để lâu,
Muối rang, tiêu, ớt, bỏ vừa màu.
Đường, thêm mía lót, không lo sít,
Lửa phải riu riu chớ vội mau.


Chặt vây, cạo nhớt, bỏ đầu đuôi
Cá ngứa (ngác ?) kho khô rắn mặn, bùi
Bỏ ớt cho nhiều cay xé miệng
Gia tiêu thật đậm nóng mềm môi
Muối rang sát mặt nên săn thịt
Mía lót che lưng tránh dính nồi
Đói bụng, lạnh lòng, mưa gió trở...
Gạo thơm cơm nguội đủ cầm hơi


35 – Kho Cá Biển


Ngứa, Nục, Thu, Ngừ, dễ mấy loài,
Bường-thiên, Cá Bẹ kể thêm dài,
Kho in một thức không chi khác,
Mặn lạt tùy người, thích ý ai.

Cá biển chung chung bản chất tanh
Tuy nhiên khéo ướp vẫn ngon, lành
Chim, hanh, bẹ, đối, ưa mùi sả
Ngác, nục, thu, ngừ, hợp vị hành
Ớt, tỏi loài này ngăn độc mạnh
Riềng, trà thức ấy tẩy hôi nhanh
Giầu sang chán, ngán chê vi, yến
Đói khổ, đầu khoai cũng ngọt canh


36 - Cá Dìa, Cá Đối Kho Nước

Cá Dìa, cá Đối đã quen chừng,
Nước mắm thêm đường muối cũng ưng,
Chế nước cho vừa ngang xắp xắp,
Kho sôi xắt ớt bỏ trên lưng.

Mè, dưa, bẹ, đối loại nhiều xương
Kho sổi, tránh nhừ kẻo nát bương
Nước mắm đậm đà, cay trái ớt
Hồ tiêu nồng ấm, ngọt thìa đường
Cơm sôi nhớ ghế, đừng lười biếng
Cá chín ngừng xoay, chớ ẩm ương
Lá cải, mồng tơi, rau muống luộc
Chồng chan, vợ chấm, thấy mà thương
37 – Thệ Dừa Kho Rau Răm

Thệ dừa tánh hạp với rau răm,
Thịt xắc kho, ngang lót cá nằm,
Nước mắm, muối, đường, tiêu một chút,
Coi vừa lửa dịu ấy là nhằm .

Vỏ cứng cho cùng nhát búa đưa
Chặt vây rửa cá, nậy cùi dừa
Rau răm lót dọc từng hàng kín
Thịt rọi chêm ngang những kẽ thưa
Mắm muối, tiêu đường nêm nếm đủ
Tro than, củi lửa nhắm căn vừa
Đừng khô nước cạn liền bắt xuống
Mẳn mẳn, bùi bùi, thật dễ ưa

38 – Cá Rô Um Muối

Cá Rô tách nạt bỏ xương ra,
Mỡ nước um vàng rắc muối qua,
Lửa phải vùi tro không ngại khét,
Đã thơm lại béo có chi qua .

Giăng lưới, đặt lờ bắt cá rô
Lừa xương, xẻ thịt lấy đem kho
Chiên vàng mỡ nịch um da béo
Rán cháy bì dầy hấp tóp thô
Niêu đất vung ràng vùi đỏ lửa
Tộ sành nắp đậy phủ đen tro
Thơm ngon đủ vị không gì sánh
Nhai kỹ dạ căng chẳng biết no
39 – Cá Mú Chiên Bọc Trứng

Cá Mú tươi ngon ngó lại mang,
Làm cho sạch sẽ mỡ chiên vàng,
Tiêu, hành, nước mắm, thêm đường, tỏi,
Trứng đánh đều rồi sẽ chế sang.

Xếp hạng ngọt ngon mú đứng đầu
Nhì thu , tam nụ , kể chim sau
Banh mang biết mặt tìm tươi đỏ
Bóp miệng hay tâm tránh thẫm nâu
Chiên cá vàng lưng , phơi thể ngọc
Khuấy lòng trắng trứng bọc thân châu
Trùng dương , biển rộng muôn muôn loại
Xếp hạng ngọt ngon mú đứng đầu
 
40 – Cá Hanh Hấp

Cá Hanh đuôi trắng béo mà hiền,
Làm sạch xong rồi xẻ thập xiên,
Mỡ, ớt, hành, tiêu,vừa nước mắm,
Vào tìm, bắt xững hấp cho liền.

Xương mềm , ngọt thịt rất ngon , lành
Đuôi trắng, vảy ngà điểm sọc xanh
Khứa xéo , đường xiên , sôi cũng chóng
Chia ngang , chữ thập , chín càng nhanh
Cho vừa nước mắm , cay tiêu ớt
Bỏ đủ mùi hương béo mỡ hành
Bắt xửng hấp chưng , đừng vội lửa
Ăn rồi nhớ mãi cá tên Hanh


41 – Canh Cá Tràu Nấu Ám

Cá Tràu nấu ám khéo làm lòng,
Hành mỡ um cùng nước mắm trong,
Ruốc ngọt nêm vào tiêu ớt đủ,
Cà chua, khế chín thả là xong .

Cửa biển , đầu sông , chỗ nước giao
" Quê hương " vùng vẫy cá bông lau
Râu dài , miệng rộng , lưng đen nhánh
Ngạnh cứng , da trơn , bụng trắng phau
Đắng chát tùy miền cùng khổ cực
Chua cay bởi chốn giống thương đau
Nam me , Bắc sấu , Trung thì khế
Nấu ám cách làm cũng như nhau


42 – Cá Ốc Mó Nấu Thơm

Ốc-Mó, thơm sòng vị hạp nhau,
Đương tươi rửa sạch nấu liền mau,
Muối rang với ruốc nêm chừa cặn,
Nhuống xuống hành ngò xắt bỏ sau .

Muốn có ốc ăn tất phải mò
Ốc đeo gốc , cột khác loài sò
Ốc hương trắng thịt , gai chanh lể
Ốc quắn đen da , cạnh thớt gò
Ốc gạo thon tròn , lòng hẳn nhỏ
Ốc biêu ục ịch , ruột thì to
Không nên luộc ốc mùa trăng tối
Đố ốc : mồm bò chảng miệng bò


43 - Cá Kình Nấu Măng Chua

Cá Kình lại nấu với măng chua,
Muốn ngọt thêm Tôm đã khéo mua,
Ruốc Khuyết, muối rang hòa lóng cát,
Hành, ngò cũng đủ, chẳng gì thua .

Nồi đổ nước trong nấu thật sôi
Cá kình từng lát thả buông trôi
Măng chua khéo lựa màu vàng ánh
Tôm thẻ giỏi mua vỏ trắng vôi
Ruốc khuyết giã tan tinh tươm đã
Muối rang hòa trộn lọc sạch rồi
Hành , ngò vài lá xanh tựa ngọc
Bắt xuống rắc lên ngon ngọt ơi
44 – Cá Tràng, Cá Khỏe Nấu Ngót

Nấu canh cá Ngót cũng cho nên,
Nước mắm khi nêm phải giữ gìn,
Ngò lá, chút tiêu, hành cắt đốt,
Múc ra rồi sẽ bỏ lên trên .

Cá gì cũng được nấu ngót thôi
Trọng yếu là nồi nước thật sôi
Mới thả từng con đừng vữa nát
Rồi buông ngọn lửa tránh nhừ tơi
Ngò mùi thái nhỏ tiêu lưng muỗng
Hành lá cắt dài , mắm nửa môi
Lúc chín múc ra nêm sẽ đẹp
Tô canh bốc khói giữ thơm hơi
45 – Hon Hôn

Bìa dày Hôn béo sắm màu hon,
Rượu, nghệ, tương, đường, chuối chát non,
Táo, đậu, măng, sen, mè, thịt, tỏi,
Tiêu, hành, nước mắm đủ là ngon.

Xả thân cá lớn , miếng vuông , tròn
Ướp rượu , tương , đường , xát nghệ son
Nhặt đậu , ngâm sen , tầm tỏi tốt
Bằm hành , rửa táo , chọn mè ngon
Khoanh ngang chẻ mỏng măng tre mới
Vát chéo phân đều chuối chát non
Nước mắm nêm thêm tăng hảo vị
Món này người Huế gọi là Hon


46 – Chình Nướng

Nấu nước cho sôi sẽ cạo da,
Làm rồi thái mỏng bỏ xương ra,
Tiêu, hành, nước mắm, đường, mè, nghệ,
Nướng kẹp thêm chanh, mỡ, ớt pha .

Cá đuối đầu to , lại nhám da
Nồi sôi bỏ trụng cạo trơn qua
Xát nghệ , tiêu , đường chừng mấy khắc
Thoa mè , mắm , muối độ vài giờ
Than hồng giỏi quạt thêm chanh vắt
Lửa đỏ tài hơ chậm ớt pha
Nướng khéo nếu khô bôi mỡ nước
Chai bia , cốc rượu , tiếng khề khà


47 – Lươn Tao Bún

Lá tre, tro, truốt sạch trơn làu,
Luộc ráy xong rồi, mỡ, tỏi, tao,
Nước mắm, hành, tiêu, lươn bún thấm ,
Ngứt ngò, cắt hẹ, sắp thêm sau .

Vò tro , truốt trấu sạch như lau
Mổ dọc theo lườn lấy ruột sau
Lươn luộc chín vừa vàng thắm sắc
Miến ngâm mềm đủ trắng tươi màu
Xào sơ mỡ tỏi thịt đừng nát
Đảo vội đường tiêu bún tránh nhàu
Nước mắm vài thìa cho đủ đặm
Cành ngò , lá hẹ , bắt ra mau


48 – Lươn, Lệch, Xào Măng

Lệch, Lươn một loại khác chi nhau,
Mỡ, tỏi, tiêu, hành, nước mắm xào,
Chuối chát, măng vòi, ria ít khế,
Lân, cùng ngũ-điếc, bổ thêm màu .

Lệch lươn một loại khác gì nhau
Rửa sạch , chần xương , mỡ nóng tao
Chuối chát vát đều ngâm dưới nước
Măng non bào mỏng thả trong thau
Rau ôm ( ngổ ) cánh khế hòa mùi nhất
Lá lốt , ngò gai hợp vị đầu
Nêm nếm cho vừa ngon khó tả
Chồng chan , vợ húp , trốn lườn đâu !


49 – Nấu Cá Dét

Cá dét da vàng ở ruộng bàu,
Muối tro xát kỹ rửa rồi tao,
Rưới qua chút rượu, xương mềm mại,
Nấu cách như lươn cũng một màu .

Ruộng nước , bùn non , cá bống kèo
Bò trườn , bơi lội nổi như bèo
Vò tro hết nhớt nấu hoa chuối
Truất trấu khô nhờn kho hạt tiêu
Tựa lệch trơn da đầu ngắn tủn
Như lươn trụi vảy ruột tong teo
Nhẩn nha nhai kỹ ngon , bùi miệng
Chan canh , chua chát , húp trôi vèo

50 – Cá Trê Nướng

Thịt béo da vàng khéo lựa Trê,
Mài trơn, cạo sạch khứa rê rê,
Thơm tho nướng chín gia gừng, tỏi,
Nước mắm ngon dầm, ớt nữa tê !

Hố đọng , ao tù lắm cá trê
Ngâm câu , đặt lợp , bắt mang về
Mài da nhẵn nhụi trông sinh khoái
Chặt ngạnh trơn tru ngó phát mê
Khứa dọc , vành ngang ăn muối cứng
Trăn lui , trở tới bén than tê
Vàng thơm cháy cạnh thêm tiêu tỏi Dầm nước mắm gừng , hết chỗ chê                                                     Phần 2

---

CÁC LOẠI TÔM CUA

51 – Chả Tôm, Chả Cua

Tôm tươi lột sạch khéo sàng mau,
Rửa vắt khô rồi quết bỏ màu,
Nước mắm, tiêu, hành, đường, trứng, mỡ,
Giặt vuôn, đắp thuẫn, hấp cùng nhau .

Lột vỏ, bỏ đầu , rút chỉ đen
Thịt cua làm sạch , chậm vào thêm
Vắt khô , mắm muối , hành nên đậm
Giã nhuyễn , đường tiêu , mỡ tạo mềm
Trứng dẻo trung hòa không thể thiếu
Màu tươi dậy sắc , nhớ đừng quên
Vo tròn , bóp méo , trộn nhào kỹ
Đắp lại mai cua , hấp chín...êm


52 – Gắp Tư Nướng

Gắp tư tôm sống lột rồi sàng,
Rửa vắt cho khô, quết, thí đàng,
Nước mắm, hành, tiêu cùng mỡ thỏi,
Lăn dài, hấp chín, nướng vùa vàng .

Tôm tươi lột vỏ khéo tay sàng
Chóng ráo , mau không , lại sạch màng
Lượng mắm , gia tiêu mau trộn lại
Cân đường , độ mỡ vội hòa sang
Nặng chày cứng dạ còn nhừ nhuyễn
Bền cối cương lòng cũng nát toang
Bắt xửng lăn dài sôi chín trước
Rồi đem nướng lại đến da vàng


53 – Chạo Nướng

Tôm gân đương sống lột mà sàng,
Vắt quết xong rồi bỏ muối đàng (đường)
Mỡ lựu, riềng non, thêm ít tỏi,
Viên tròn, xóc lụi, nướng cho vàng .


Mưa rào đổ nước suốt chiều hôm
Phèn rã đục ngầu , xót mắt tôm
Lấy vó mà lừa , bung lách tách
Dùng cào để xúc , nhảy lôm chôm
Sau vườn bụi mía tìm cây ngọt
Góc giậu bồng riềng chọn củ thơm
Quết chạo ! em ơi gia vị sẵn
Than hồng , lụi , nướng , nhậu cho xôm


54 – Chả Nghêu

Chẻ Nghêu rửa sạch vắt cho khô,
Quết nhỏ cùng tôm, trứng, mỡ vô,
Nước mắm, hành, tiêu, đường, mộc nhĩ ,
Đắp vào vỏ hấp chín thơm tho .

Cạy miệng , tách lòng , trắng thịt nghêu
Tôm xanh lột vỏ , giã hòa đều
Thìa đường , muỗng mắm , lưa thưa tỏi
Trái trứng , củ hành , lất phất tiêu
Muốn béo bằm chung bì hạt lựu
Cho dòn thái lẫn nấm tai mèo
Đắp đầy vỏ trống , sôi nồi hấp
Háo hức hơn là tuổi biết yêu


55 – Tôm Hùm Chiên

Tôm Hùm lột vỏ khứa cho mềm,
Nước mắm thoa vào, tỏi lát chêm,
Nhúng trứng mà chiên, thơm lại ngọt,
Vàng đều nhắc xuống, rắc tiêu thêm

Tôm hùm lột vỏ bỏ đầu đuôi
Lấy chỉ , lừa gân sạch sẽ rồi
Xát mắm , thoa hành , lăn bột sống
Xoa tiêu , nhúng trứng , thả dầu sôi
Tương đen , tỏi thắng chan cùng với
Gạch đỏ , đường pha , chấm đúng thôi
Rau sống xanh trong , lòng bánh tráng
Thêm " Mai Quế Lộ " đủ mềm môi
56 – Tôm Sú Um

Tôm Sú ưng um, lột bắc cầu,
Rạch lòng, tiêu, muối, rắc cùng nhau,
Đường vừa nước mắm ngon thêm mỡ ,
Lửa phải riu riu để thấm màu .

Mua cá , lựa tôm tận bến , cầu
Tôm thì mới xúc , cá vừa câu
Tôm tươi trắng thịt , còn xanh mặt
Tôm thối thâm mình , lại đỏ râu
Tôm thẻ dài lưng đem nấu gạch
Tôm he mỏng vỏ , lấy kho tàu
Tôm rồng ướp xác chưng làm kiểng
Tục ngữ : " tôm ngu phẩn ở đầu "


57 – Tôm Sú Kho Đánh

Lột trần tôm Sú rạch lưng ra,
Rắc muối, vừa tiêu, nước mắm gia,
Xắt thịt thêm vào cùng ớt bột,
Đánh đều gạch đỏ nổi như hoa .

Tôm thẻ xanh tươi , bóc lột trần
Xẻ lưng lấy chỉ trắng trong ngần
Thoa tiêu , ướp muối cho săn mặt
Tưới mắm , pha màu để rắn thân
Thịt thái thanh-thanh , răng béo ngậy
Ớt xay nhuyễn- nhuyễn , lưỡi cay rần
Riu-riu lửa cháy đừng khô nước
Gạch đỏ hòa chung , nổi nụ xuân


58 – Tôm Rằn Chấy

Xanh chùi tôm luộc mới vừa rồi,
Lột vỏ, dần mềm, vá chấy thôi,
Rắc muối và tiêu đôi đũa trộn,
Khô đều, rãi nguội,dụng lần hồi .

Tôm này xanh đậm , nổi vằn đen
Tựa hổ , Hoa-Kỳ thấy đặt tên ( tiger shrim )
Để cả đầu , đuôi sôi luộc chín
Chia ra vỏ , thịt nguội dần mềm
Phân đôi đỏ sắc , nộm đu đủ
Xẻ tứ hồng màu , gỏi ngó sen
Nước chấm pha hay , cay , mặn , ngọt
Chồng lùa , vợ gắp , miêng luôn khen


59 – Cua Gạch Nấu Nổi

Cua đầy gạch tốt, tước riêng ra,
Luộc chín xong rồi, ráy nạc pha,
Trứng với muối, tiêu, hành, trộn quết ,
Nước sôi, thả chín, ngứt ngò qua .

Cua biển xanh màu , cứng , mẩy , tươi
Chết rồi , tham rẻ , sẽ khai , hôi
Trói càng , bóc yếm , đừng khinh rể
Bẻ gọng , tách mai , chớ dỡn chơi
Trứng , thịt , muối , hành chày quết nhuyễn
Ngò , mùi , tiêu , gạch đũa khua tơi
Nước sôi , chầm chậm buông từng muỗng
Đợi chín thả vào rêu nổi trôi


60 – Mì Tao Cua Gạch

Hông mì lá dứa bỏ thêm màu,
Cua gạch cùng tôm, mỡ, tỏi, tao
Nước mắm, hành, tiêu, tương trộn thấm,
Gắp ra, hẹ, chả, sắp theo sau .


Đun sôi lá dứa , trụng , chao mì
Thắm sợi mềm ngon , lấy ngón di
Cua gạch , tiêu , hành , làm sẵn đã
Tôm càng , mắm , muối , dọn xong thì
Xào sơ , mỡ , tỏi , thơm chi lạ
Đảo kỹ đường , tương , ngọt diệu kỳ
Gắp bỏ ra khay , bày chả , hẹ
Nào mời các bạn , hãy nâng ly
61 – Canh Hoa Lý Nấu Chay

Bắp non lại với các mùi rau,
Hoa Lý, măng-giang, bỏ lạ màu,
Nấm mối thay tôm vừa đủ ngọt,
Muối rang thế ruốc, kém gì nhau .


Tay thon , dáng nhỏ ngả trên giàn
Rẽ lá đùa cành , thoảng ngọc-lan
Nắng hạ tươi hồng xanh nụ lý
Mây thu ảm đạm biếc măng giang
Trời ngâu ẩm rạ , chồi hoa nấm
Bếp lửa khô rơm , vỡ muối rang
Đủ sắc muôn màu , canh ngọt lịm
Trăng thanh , gió mát nhớ hương nàng


62 – Chả Bông Bí

Bông mai ướm nở hái nay vừa,
Tước cọng, xoi tim, cuống phải chừa,
Tôm quết gia màu, dồi nhận lại,
Chiên lần nhúng trứng, lửa bưa bưa .

Bình minh , nắng rọi , nhẹ hơi sương
Hoa bí vàng tươi , đẹp lạ thường
Thoăn thoắt đôi tay , con bướm lượn
Nhẹ nhàng mười ngón , cái ong nhường
Đài gìn , cánh giữ , nhiều thương tiếc
Cọng tước , tim ( nhụy ) xoi , bỏ vấn vương
Tôm quết gia màu , dồi nhận lại
Chiền lần , nhúng trứng , ngọt đưa hương


63 – Dưa Bà Cai Trộn Với Nuốt Chưng

Bà-cai gọt vỏ xắt vuôn ra,
Rắc muối vừa vừa bóp rửa qua,
Nước mắm, tiêu, hành, tôm, thịt, tỏi,
Xào đều để nguội nuốt chưng pha,

Dưa leo , thẳng quả , có thân dài
Dưa chuột , cằn khô , hẳn bé người
Dưa hấu , xanh da mà đỏ ruột
Dưa hồng , vàng bụng lại nâu ngoài
Dưa hành , ngấu chậm chừng dăm tháng
Dưa giá , chua nhanh độ nửa ngày
Dưa muối khó khăn , quen đạm bạc
Chưa từng tỏ mặt " dưa bà-cai "


64 – Mướp Ngọt Chiên

Mướp thơm ngọt sẵn khỏi thêm đường,
Mỡ, tỏi, tôm, cua, muối, lệ thường,
Khéo bởi da xanh, nêm phải cách,
Múc ra sẽ bỏ lá ngò sang .

Mây trong , nắng nhạt , ráng chiều buông
Chạnh nhớ giàn xưa , trĩu mướp hương
Thịt ếch xào chung ai dám ghét
Đầu tôm nấu lẫn , họ đòi thương
Da xanh , đúng lửa , em tranh cãi
Ruột trắng đều tay , chị nhún nhường
Mỡ , tỏi , hành , ngò nêm phải đạo
Hòa trên , thuận dưới , ngọt như đường


65 – Mướp Đắng Nấu

Mướp xanh gai lớn xắc khoanh tròn,
Tôm thịt xào đều thấm mới ngon,
Rửa sạch hành, ngò, sau sẽ bỏ,
Nước sôi liền thả duống cho dòn.

Mướp đắng hay là trái khổ qua
Giây thon , lá nhỏ , điểm vàng hoa
Gai xanh , mặt đẫy là vừa lứa
Ruột đỏ , lòng tơ đó đã già
Thịt nạc , băm nhừ , xào đến thấm
Tôm càng , giã nhuyễn , nấu cho pha
Sôi đều , mướp thả , bùng , tay bắt
Rắc bỏ hành , ngò cứ nhẩn nha


66 – Bắp Cau Trộn Xà Lách

Bắp cau xắc mỏng luộc vừa thay,
Chín quá không dòn sống ngại say,
Đánh dấm cùng dầu tiêu muối rắc,
Trộn đều dọn cặp với gà quay .

Cao vút , trông trời với gió mây
Mặc ai , níu kéo , mặc ai lay
Thẳng thân đứng đón , cơn mưa đổ
Rũ lá vời chào , trận bão bay
Quả biếc xanh dòn , trầu đỏ thắm
Hoa non trắng nõn , gỏi nồng say
Pha dầu , đánh dấm , thêm tiêu , muối
Bóp trộn , bày cùng đĩa thịt quay
67 - Măng Trộn

Măng non xắc mỏng luộc cho vàng,
Cua chín đem ra ráy nạc càng,
Tôm thịt tỏi hành tiêu nước mắm,
Xào đều thấm nhập trộn mè rang.


Lũy tre , bờ trúc hoặc rừng giang
Vút dậy mầm non lúc lá vàng
Măng luộc thay màu , bào mỏng ngọn
Cua sôi đổi sắc , gỡ tơi càng
Tôm tươi , mắm muối , đưa hành tới
Thịt nạc , tiêu , đường chuyển tỏi sang
Tất cả xào chung cho đậm vị
Rồi đem trộn lẫn với mè rang


68 – Nấm Mối Nướng

Nấm mối mùa đông cũng vị sang,
Làm cho phải cách ngọt như đàng,
Rau răm với muối tiêu ba hột,
Ống nứa luồn vào nướng lửa than.

Ảm đạm , đông buồn mây xám trôi
Chân rơm mục rữa dưới mưa rơi
Rau răm rễ bám , xanh đua mọc
Mụn nấm mình vươn , trắng vút chồi
Ống nứa dồn nhồi cho bụng chặt
Than hồng đốt cháy đến lưng tơi
Thơm hương , ngọt nước tiêu cùng muối
Nướng kiểu này ngon , nhậu đã đời

 
69 - Canh nấm tràm ( bài này hiện chưa tim được )
70 – Canh Khoai Mài

Khoai mài một thứ giống huỳnh tinh,
Gọt vỏ mài viên nấu mới xinh,
Cua gạch thịt tôm xào nước mắm,
Sôi đều chín dẻo rắc tiêu hành.
Nấm , măng chán ngán , nhớ canh khoai
Mua củ , còng lưng , vững gối mài
Giã nhuyễn tôm càng , đừng lấy vỏ
Khều tơi cua gạch , bỏ qua mai
Tiêu hành gia vị tăng thêm dẻo
Mắm muối nếm nêm , độ hóa dai
Tay khéo vo viên nên đẹp đẽ
Nấm , măng chán ngán nhớ khoai mài


71 – Canh Đậu Nành Non

Đậu nành non nẻo luộc cho mềm,
Rửa sạch xong rồi sẽ nấu nêm,
Thịt với tôm cua tiêu nước mắm,
Sôi đều nhắc xuống xắt hành thêm .

Cơm khô khó nuốt nhớ chan canh
Ngọt vỏ bùi nhân , trái đậu nành
Trước hãy trụng sôi cho nhũn dẻo
Sau thời nêm nếm giữ non xanh
Tôm he ngọt nước nhờ gia mắm
Thịt nạc thơm hương bởi bỏ hành
Lửa rạ , than rơm , tay khéo chụm
Chín vừa , tắt bếp , bắt ra nhanh


72 – Canh Rau Cải

Thịt béo mau nhàm đổi cải canh,
Rau non nấu khéo cũng ngon lành,
Tôm gân, ruốc khuyết, hòa chung một,
Lóng nước nêm vào nếm ngọt thanh.

Cuối đông , luống cải mọc xanh non
Tỉa , nhổ cho thưa những gốc con
Lấy nấu canh gà ,rau ngọt lịm
Đem xào , gạo thính , cộng thơm dòn
Tôm he trọng lứa càng thêm béo
Ruốc khuyết li ti ,cũng đậm ngon
Lóng nước cho trong trôi đất , cát
Gọn gàng , sạch sẽ , khéo vun tròn


73 – Canh Môn, Nưa, Mít, Nấu Như Nhau

Môn, nưa với mít nấu in nhau,
Phải cá đô lùi ráy nạc vào,
Nhừ rục rồi nêm thêm mắm ruốc,
Lốt, sân, ngũ điếc, bỏ màu sau .

Một vài củ , trái nấu như nhau
Sạch sẽ , tươi ngon vẫn đứng đầu
Quả mít xanh non , gai nhọn sắc
Khoai môn trắng bở , vỏ thâm nâu
Cá rô trui nướng lừa xương trước
Mắm ruốc hòa tan lóng nước sau
Lá lốt , rau ôm không thể thiếu
Tiêu hành , nhánh tỏi , đủ năm màu


74 – Mùi hạp nhau

Canh bầu mùi thích lá hanh hao,
Cho biết rau hành bỏ bí đao,
Hầm mít lại ưa sân với lốt,,
Bí ngô thời phải tỏi gia vào.

Phải nhớ nằm lòng , chớ lãng xao
Rau nào , thức nấy , nếm nêm vào
Canh bầu hạp vị , lá bầu đất ( hanh hao ? )
Canh bí ưa hành , trái bí đao
Trái mít thì đòi sân với lốt
Rợ ngô lại chuộng tỏi cùng tiêu
Tiện tay bỏ bậy , tiêu công khó
Miệng lưỡi , không ngon , tiếng nháo nhào
75 – Rau Khoai, Muống Luộc

Rau khoai, muống luộc đọt cho non,
Rửa sạch đều rồi bó lại tròn,
Lửa đỏ nước sôi vào cộng trước,
Coi vừa chín vớt ấy xanh ngon .

Mát dạ , no lòng ,những ngọn rau
Tươi vườn , đẹp rẫy , lại xanh ao
Giây lang , vững liếp , đua thân lẹ
Đọt muống , bền bè , trổi nhánh mau
Cộng cứng , sôi bùng đưa nhúng trước
Lá mềm, lặng nước thả theo sau
Dòn ngon , đượm sắc , nên màu thắm
Mắm tỏi rau khoai , muống chấm chao

---

CÁC LOẠI TƯƠNG CHAO MUỐI

76 – Me Làm Phệt

Lựa me làm phệt trẩy vừa già,
Luộc chín xong rồi lột vỏ chà,
Muối ruốc tiêu đường tôm thịt sả
Xanh sành giáo kỹ đặc đem ra .

Thu sầu ảm đạm, lá vàng bay
Me dốt vào mùa , nặng trĩu cây
Lấy móc đứng khều trông mỏi cổ
Mang thang leo hái , nhặt liên tay
Nhân đen , luộc chín đem ra xát
Vỏ cứng tách rời , bỏ lại xay
Muối , ruốc , tiêu , đường , tôm , thịt , sả
Tộ sành khuấy kỹ , đặc , ngon thay


77 – Tương Ớt

Ớt xẻ hai ra lựa vỏ dày,
Luộc rồi ép ráo bớt mùi cay,
Vằm xong, nước mắm, đường mè tỏi,
Xào kỹ thơm tho để tháng ngày.

Gốc ớt , quanh vườn , chín đỏ cây
Ăn thì chẳng hết , bỏ ! buồn thay !
Xẻ hai đợi ráo , bay mùi hắc
Luộc chín , chờ khô bớt vị cay
Thái nhỏ , đường , mè , đừng vướng mắt
Bằm tơi ,mắm , tỏi chớ vương tay
Liu riu lửa cháy , xào cho kỹ
Để nguội , vô chai , giữ tháng ngày


78 – Tương Đậu Nành

Đậu nành vút ráo khéo rang vàng,
Nấu chín vào chum để nắng dang,
Xôi ủ mốc đều phơi sẽ trộn,
Năm tương, một muối ngọt như đàng .

Nành khô , bắc chảo bỏ vào rang
Đũa khuấy , đều tay đến chín vàng
Luộc đậu , bưng chum , phơi nắng gió
Nấu xôi ủ đĩa , nổi meo màng
Năm tương đủ ngọt , phân cho kỹ
Một muối vừa ngon lượng rõ ràng
Tất cả hòa chung , chờ ngấu thấm
Tương tư rau muống , nhớ thương nàng


79 – Làm Chao

Đậu ép tro dần giấy trải êm,
Sắp lên lá ngái ủ ba đêm,
Mười khuôn, nấu muối vừa hai chén,
Rượu chế rồi tiêu sẽ rắc thêm .

Bột tro , sàng nhuyễn , rải chân êm
Giấy thấm , làm khô , lấy phủ lên
Đậu ép , đều khuôn , chen khoảng giữa
Lá giong , lành lặn , đậy bề trên
Mười chao , hai muối không thuyên giảm
Cốc rượu , thìa tiêu , chả bớt thêm
Lại nhắc điều này quan trọng lắm
Phải nên ủ đủ đúng ba đêm
80 – Rang Muối Sả

Tuy rằng muối sả rất nhiều công,
Thịt nạc vằm ra muối trộn chung,
Ruốc sả đều rồi thêm thí ớt,
Xào cho tơi kỹ sẽ đem dùng.

Mắm quẹt , dưa chua lúc đói lòng
Thua gì Chả phụng với nem công
Sả bằm với ruốc , đây say đắm
Thịt thái cùng tiêu , đấy mặn nồng
Có lúc đắng cay , ớt chả thấm
Đôi khi lạnh nhạt , muối bằng không
Dung hòa bốc cháy , " rơm gần lửa
Sướng khổ chung lưng , nghĩa vợ chồng


81 – Rang Muối Mè Muối Đậu

Muối mè, muối đậu khác chi nhau,
Trách nóng rang vàng muối bỏ sau,
Giả nhỏ trộn đều vào vịm đậy,
Giữ gìn cho khéo kẻo hôi dầu.

Béo ngậy mâm xôi , đậu phụng vàng
Mặn bùi , vui miệng hạt mè rang
Nhân vừng dẹp nhỏ đầu chày nát
Hột lạc tròn to , đáy cối tan
Chảo nóng , phòng thân chừng muối nổ
Keo ( chai ) khô , tránh gió kẻo dầu loang
Trời đông lạnh lẽo ăn cơm nắm
Chăn ấm trên giường , chấm sắn , lang

---

CÁC LOẠI DƯA

82 - Dưa Giá

Giá lặt xong rồi rửa thí phèn,
Muối trong ớt đỏ kiệu măng xen,
Chua vừa ướm ướm dòn tan bã,
Vị thiệt thanh thao chẳng phải hèn .

Đậu già , rưới nước , bọc khăn thưa
Giữ ẩm , trong râm , tránh nắng lùa
Nứt mộng thân con tròn khép nép
Nẩy mầm rễ cái mập đong đưa
Kiệu non , ớt đỏ không nên thiếu
Hành lá , hẹ xanh cũng chẳng thừa
Đánh muối trong veo , ngâm nửa buổi
Dòn ngon , trắng nõn , giá , dưa chua

83 – Dưa Chuối Sùng

Dưa sùng khéo chuốt chuối đương non,
Xắt khứa cho mềm dễ uốn tròn,
Khế rửa ép khô dầm nước mắm,
Chanh đường ớt tỏi đủ là ngon.

Nõn chuối mềm non , trắng nuột nà
Sau khi tước bỏ hết phần già
Dao phay sắc bén , bay như sợi
Chậu nước trong ngần , nổi tựa hoa
Khế , ớt chen vào , tô sắc thắm
Đường , chanh lấn tới tạo mùi chua
Sượng sùng , dôn dốt , dòn vui miệng
Mắm tỏi tăng thêm vị đậm đà


84 – Dưa Món

Mười món dưa thơm một loại dòn,
Hành già kiệu rẫy bát vừa non,
Cộng dền, củ cải, bà-cai, ớt ,
Tỏi múi đường xên nước mắm ngon .

Rau , củ bóp chung , chọn đủ mười
Thứ thì khô quắt , thứ còn tươi
Hành già , kiệu cội , cà ( bát ) to quả
Cải trắng , dưa ( leo ) xanh ,ớt bé ngòi
Cà-rốt thay dền cho vẹn sắc
Đường phèn đánh mắm để tròn mùi
Nước sôi đợi nguội xong châm chế
Tỏi múi cộng thêm trọn món rồi


85 – Ướp Hột Bùi

Hột Bùi nhọn tím khác Cà na,
Ướp xổi vài hôm rửa lựa qua,
Nấu nước muối sôi chờ nguội chế,
Mười trăm, muối phải chén non ba.

Quê mình khí hậu rất ôn hòa
Cây trái quanh năm đủ bốn mùa
Cóc , ổi , soài , thơm , mơ , mận , táo
Chanh , cam , bưởi , quít , mít , hồng , dừa
Mắm đường mấy chị thèm ăn chát
Muối ớt vài em thích nếm chua
Chùm ruột , cà na , cam thảo ướp
Chôm chôm , nhãn , vải , ngọt dư thừa


86 – Dưa Cải Trường

Nhồng vừa, cải bậm ướp dưa ngon,
Rửa sạch phơi im cộng mới dòn,
Ngang ngửa trăm cây vài chén muối,
Mê gài nén nặng, nước thường còn .

Cải xanh tháng sáu chớm ngồng hoa
Vàng bẹ , lá quăn , đúng lứa già
Trải chiếu bên hè , phơi nắng nhạt
Chăng giây góc chái , trốn mưa oà
Trăm cây xếp gọn , chum sành với,
Vài bát hòa đều , muối hột pha ,
Nước ấm đổ đầy không để cạn
Phên cài , đá nén , đợi dưa chua
87 – Dưa Cà Trường

Cà trường, cuống có, lại tai không,
Sắp rãi phơi im chớ nắng nồng,
Nhúm muối bỏ lên trên cuống nó,
Vại khô chất chặt đá viên chồng .


Lúa gọn , rơm bồng , nắng tháng ba
Vun phân , bón gốc , đẹp vườn cà
Đong đưa kẽ lá xanh xanh nụ
Phất phới đầu cành tím tím hoa
Đậm cuống dài tai , ôm ấp má
Tròn đầu , rụng rốn hở phơi da
Nhanh tay bẻ hái mang về muối
Chặt vại , cơm dưa mãi đậm đà


88 – Dưa môn

Xắt chột môn ra rắc muối giàng,
Vài hôm khẽ rửa khỏi lăn tăn,
Thêm mươi sợi kiệu màu xanh tím,
Ướp lại ba ngày ngửi hết hăng.


Họ khoai chẳng ngứa cũng lăn tăn
Biết trị , khéo làm mới dễ ăn
Xắt rối bẹ môn , ngâm nước muối
Bằm sơ lá kiệu , trộn hương hành
Vài hôm rửa lại bay mùi hắc
Mấy bữa ướp thêm , tẩy mùi hăng
Đến lúc dưa vàng chua ngấu đủ
Mâm cơm , đến bữa bớt băn khoăn


 

---

CÁC LOẠI MẮM

89 – Kho Giả Rươi

Năm màu bốn vị kể non mười,
Mỡ tỏi tương đường vỏ quýt tươi,
Thịt trứng gia vào gừng nước mắm,
Kho vừa chín sết ấy là rươi .

Khỏi đợi mưa dâng , cuối tháng mười
Quanh năm có sẵn , nếu thèm rươi
Mắm , tương , thịt , trứng ,mầm gừng héo ( khô )
Mỡ , tỏi , đường , tiêu , vỏ quít tươi
Khuấy đến tan ra dư ngậy béo
Kho cho sệt lại lắm thơm bùi
Quen tay , khéo chế ngon như thật
Chẳng nói ai hay đó giả thôi


90 – Mắm Gạch Cua

Cua đầy gạch thắm tước riêng ra,
Giấy thấm xong rồi phải tán qua,
Muối tỏi tiêu đường riềng một chút,
Trọn ngày chín đỏ giống son hòa .

Ghẹ xanh , ba khía , cáy hay cua
Ít , nấu canh riêu , nhiều , mắm chua
Bóc yếm , bẻ càng chờ ráo đủ
Tước mai , khêu gạch , đợi khô vừa
Đường , tiêu ,trộn lẫn thịt ( cua ) bằm dập
Muối , tỏi , hòa chung , riềng giã tưa
Vô hũ một ngày cho chín đỏ
Dưa leo , bóp gỏi , nhậu không chừa
91 – Mắm Tôm Chua

Tôm chua phèn rửa hớt đầu đuôi,
Muối rượu say sưa để một hồi,
Ớt tỏi măng riềng xôi đủ vị,
Trộn đều gài chặt ấy là rồi.

Tôm he rửa sạch , ngắt đầu , đuôi
Làm mắm cho chua , nhậu bắt mồi
Rượu đế trong ngần vừa nhỏ giọt
Riềng non trắng nõn mới đâm chồi
Đường tiêu một chút khơi men thắm
Muối tỏi đủ đầy dậy sắc tươi
Tí ớt cho cay , hay trị độc
Hồng son , nhấm nháp hẳn mềm môi


92 – Mắm Nem

Đem nem làm mắm thiệt khéo bày,
Thơm nhờ riềng tỏi, khéo nhờ tay,
Đường thêm thịt thính vừa ngon ngọt,
Vỏ ớt ria vào mựa chút cay .


Tiếc tùng giỗ , cưới nếu dư nem
Làm mắm càng ngon , lắm kẻ thèm
Bóc lá chêm riềng , gia tỏi nữa
Vào keo rắc thính , bỏ đường thêm
Bì kia béo ngậy đâm dòn dã
Thịt nọ thơm ngon hoá dẻo mềm
Vỏ ớt nhào đều tăng sắc đỏ
Công danh , vợ trẻ , có khi quên


93 – Mắm Ngừ Bột

Mười phần cá phải muối non ba,
Muốn để lâu ngày mặn lại già,
Lạng nạc làm riêng cong mắm bột,
Vằm xương trộn với hũ dưa cà.

Một muối thường thì cá gấp ba
Tùy vào cách thức giảm hay gia
Vài tuần hết chóng , lạt nên bớt
Mấy tháng dành lâu , mặn phải già
Lạng nạc băm riềng tươi hũ mắm
Vằm xương giã tỏi đẹp dưa cà
Cơm đầy , canh nóng , đừng chan vội
Ngọt lịm như đường , nhai nhẩn nha
94 – Mắm Ngừ Ruột

Nạc ngừ làm bột ruột làm pha,
Vằm nhỏ mười phần một muối mà,
Xắt tỏi cùng riềng đều trộn lại,
Mười ngày chín ngứu rắc tiêu qua .

Ấy ruột cá ngừ chớ vất đi
Bằm ra làm mắm chẳng chi bì
Riềng non thái mỏng thanh thanh sợi
Tỏi cội xay nhừ nhuyễn nhuyễn di
Một muối đong đầy , đừng thiếu ký
Mười lòng lượng kỹ , chớ sai ly
Hơn tuần sẽ ngấu , thêm tiêu bột
Mắm mặn , cà chua ngon kể gì !


95 – Mắm Ngừ, Mắm Nục Thính

Ngừ gai, Nục chuối thịt như nhau,
Lấy ruột riêng ra ướp được lâu,
Cá chục, muối ba, dằn thiệt kỹ,
Rồi rang thính lại bỏ theo sau .

Cá nục , cá ngừ dáng giống nhau
Thằng to , đứa nhỏ , thịt thâm nâu
Sinh thời đụng chạm , tranh giành sống
Thác đoạn hòa yên , hợp tác sầu
Mắm chục đâu lưng nằm sắp lớp
Muối ba chen kẽ phủ ngang đầu
Thính rang , riềng , tỏi , dằn cho chặt
Lấy sạch ruột , gan , muốn để lâu


96 – Mắm Đối, Mắm Dìa Thính

Ướp Đối cùng Dìa xẻ ruột ra,
Cá mười, ba muối chẳng chi già,
Đá dằn ít bữa coi vừa đặng,
Rang bắp xay dần bỏ thính qua.

Cá đối , cá mè cũng một khuôn
Mắm mười , ba muối , giữ đều luôn
Rồi riềng , rồi tỏi , rồi tiêu rắc
Lại vại , lại phên , lại đá buông
Gạo giã in như cùng bản kịch
Ngô xay đoán rõ khác lời tuồng
Xong dưa , đến mắm , ừ thì mắm
Ngừ nục , đối mè , rặt một khuôn

97 – Mắm Nêm Cá Cơm

Cơm Than, Nục Chuối mắm nêm ngon,
Cá chục, muối hai cũng chẳng non,
Nhận chặt, gài mê cho kỹ lưỡng,
Để lâu thơm chín đỏ như son .

Cá cơm nhũn thịt lại mềm xương
Sạch ruột , không tanh , trắng nõn nường
Nước lũ , theo đàn về biển cả
Đồng khô , rẽ nhóm dạt lòng mương
Ghe cào chắn hướng khôn tìm lối
Vó cất ngăn sông khó tránh đường
Công thức mắm nêm : Năm / một , muối
Nhận chặt lâu ngày đỏ , thơm hương
 

98 – Mắm Nêm Cá Nục

Nục nhỏ làm nêm lắm kẻ ưa,
Đong ngang chục cá, muối hai vừa,
Ghè khô nhận chặt phơi mươi bữa,
Gió bãy mùi thơm biết chín chưa .

Chợ cá , hàng tôm khéo đẩy đưa
Nhanh tay , mắn miệng , khó ai lừa
Cân ngang , nục chục , trông chừng đủ
Gạt phẳng , muối hai , nhắm độ vừa
Được giá , vui lòng , lời kẻ bán
Ôi hàng , tức dạ , lỗ người mua
Then cài , nén chặt , thời ngon mắm
Mũi thính tài tình thấu chín chưa !


99 – Mắm Nục Bỏ Ớt Cà

Nục dằn vài bữa thấm đem ra
Vằm nhỏ xong rồi trộn ớt cà,
Năm sét cá đong già một muối,
Mo nang gài lại khỏi ruồi qua .

Ướp nục vài hôm , đủ thấm rồi
Đem ra bằm nát , thịt , xương tơi
Hòa chung ớt chín cho cay lưỡi
Trộn lẫn cà non để chát môi
Một muối , năm dưa là đậm vị
Mười sương , chín nắng sẽ bay mùi
Mo nang , bịt kỹ , phòng ruồi nhặng
Thấy hở nhào vô , chúng đẻ dòi


100 – Mắm Nêm Canh

Làm cong mắm Nục để nêm canh,
Cá sáu, lường vừa muối một rành,
Nhận kỹ gài xong bao lá bí,
Cho năng lượm lặt khỏi sâu sanh .

Làm mắm ít nhiều hẳn phải hôi
Hôi thì khuyến rũ , rủ rê ruồi
Ruồi vào , sẽ đẻ từng buồng trứng
Trứng nở biến sinh một lũ dòi
Dòi lội tung tăng , ăn uống cá
Cá nằm bất động dưỡng nuôi người
Người chưa nếm thử , không là Việt
Việt ở nơi đâu cũng... nhớ hơi


101 – Ruốc Khuyết

Khuyết khô giã nhỏ lại đem dần,
Nấu muối cho sôi nguội chế lần,
Quết kỹ lèn đều cong nhận chặt,
Ruốt mười, muối một ấy là cân.

Cái tép li-ti gọi khuyết , mòi
Loài này phơi nắng phải chừng coi
Đem vào cối đá chày cho nát
Đổ xuống sàng tre , lược đến tơi
Nước chế , pha đều nên dẻo quẹo
Tay quay , đánh nhuyễn tránh khô rời
Mười phần mắm ruốc , một phần muối
Lèn chắc , kín bưng , kẻo nảy dòi


102 – Nấu Nước Mắm

Đối, Dìa, Ngừ, Nục, ướp bao nhiêu,
Nước mắm dồn lâu ngó đã nhiều,
Nướng các thú xương khăn bọc nấu,
Vải dày lọc kỹ, nước trong veo ./

Cá ế vào chum , muối khỏi hư
Quanh năm , suốt tháng , thả từ từ
Khi đầy , chật vại , một lần đủ
Lúc thiếu , nêm canh , nhiều bận dư
Xương nướng , khét mùi , ngon ngọt nhỉ !
Mắm sôi , đỏ sắc , đẹp tươi ư !
Vải dầy lọc kỹ , ngăn xơ bã
Nước mắm trong veo , mằn mặn lừ